Vous êtes ici :   Accueil » 1 Elsassischi Dìchterwaj : fìr wàs?
 
    Imprimer la page...
 

 1 Elsassischi Dìchterwaj : fìr wàs?

Elsassischi Dìchterwaj : fìr wàs?

Worùm ìm Herbscht 2008 e elsassischer Dìchterwaj ìn Mìnschter ìm Owerelsàss? Worùm ìm Friejohr 2010 e zweiter ìn Blienschwiller ìm Unterelsàss, wo doch ùnseri Heimetsproch làngsàm üsstìrbt, wil sa küm noch greddt wùrd? Worùm e Sproch ùff Schìlder igràwiere, wo küm noch ebber lase kàt? Ùn fìr wàs noch witteri Dìchterwaj màche, wie ìn Soultzmatt, Lembach, Bischwiller, Wolxheim? Worùm sogàr e Dreyland Dichterweg, zamme mìt de Elsass-Freunde-Basel ùn Vertratter vo der Müetersproch-Gsellschàft ùff d Bein stelle, wo Huningue, Weil am Rhein ùn Basel verbìndet? Ja, zùm Dèifel, worùm aui noch einer ìn Turckheim plàne?

Worùm Autora, wo fàscht àlli üssem Gedachtnis vom Elsàss verschwùnde sìn, ìn Waltgschìcht hanke? Solle d Väjjel drùff hocke ùn drùff ischlofe, wie d Elsasser igschlofe sìn ùff ìhrer Müetersproch?

Wieviel Elsasser känne vor ìhrer Kültür gràdsteh ùn behauipta, sìe han d Sproch vo ìhre Àhne witterscht ga, einfàch wil Elsassisch s Fùndamant vo der elsassisch Identität ìsch? Einfàch wil mer àls Elsasser fàscht nùmme ìn der eige Sproch eigestandig kàt sì? Einfàch wil mer àls Elsasser exischtiere wìll, frèi schnüfe, ì dam Rhigràwe, zwìsche zwei ehmoligi imperiàlistische Nàtionàlstààte, wo ìm Elsàss viel Unmües gebrocht han ùn d Elsasser nie reschpektiert han? Einfàch wil Kìnder, wo zweisprochig ùffwàchse, e breiter Horizont vor Auige han àss àndri? Einfàch wil Kìnder, wo elsassisch känne, dernoh ìn der Schüel lichter Làndessproche wie Ditsch, Anglisch usw. lehre ware?

Wieviel Elsasser känne vor der Gschìcht gràdsteh ùn behàuipte, àss sìe d Order vo de Jàkobiner, Regionàlkültürhàsser ùn Dialektàbholzer ìn eim, einfàch ignoriert han? Wieviel sìn stolz ùff ìhri Harkunft, ùff ìhri Wùrzle geblìwe ùn ùnempfìndlig gsì geje s jàkobinische Schlàjwort: „Il est chic de parler français“! Wieviel han dàs so verìnnerlicht, àss sìe elsassisch nùmme noch mìt de Àlte gebàppelt han? Odder noch schlìmmer, ùnter sich, fìr àss d Kìnder nix verstehn?

Wieviel känne offe ùn ehrlig behàuipta, àss sìe kè Mìnderwartigkeitsgfühler entwìckelt han, sich sogàr vor de eigene Kìnder gschammt han, wenn sìe àls s frànzeesche Wort latz üssgsproche han, odder vergawens noh me Wort gsüecht han, wil ìhne s elsassische zerscht ùff d Zùng grùtscht ìsch?

Wieviel känne leigle, àss sìe àls Schùldgfühler empfùnde han, Elsasser ze sì, wo doch d Ìnnerfrànzose sìe ìmmer wìdder àls „boche“ veràchte han? Ìn wieviel sìn d pààr Johre Nàzi-Herrschàft wie n e Ewigkeit vorkomme? Ùn wieviel meine, àss die Johre e Schàndflacke ìm kollektive Gedachtnis sìn, wo nìmm üsszeläsche ìsch?

Kè Wùnder, àss ìn mankem d àlemànnisch Wehmüet s Harz verrisst! Kè Wùnder, àss üss manke Jomeri worra sìn, wo s Lied vom Germain, „Mìr sìn d Letschta“ ìwwrem offene Gràb von der Heimetsproch ìm Chor àstìmme!

Gràd üss dane àlle Grìnd han mìr Agater ùns gsait: „So, jetz làngt’s mìt dare Jomerèi, jetz màche mìr ebbis Konkreets fìr ùnseri Sproch, won e jeder kàt sah, ùn dàs màche mìr àn der frìsch Lùft, àm e scheene Ort!

Jetz hole mìr d vergasseni Text üss de verstaibte Bàbbadeckel-Làda, ùn stelle se ùff, vor d Nàs vo de Litt, äb Elsasser oder Üsslander, äb Iheimischi oder Tourischte! Mìr màche elsassischi Dìchterwaj mìt zweisprochige Tàfle, hàuiptsachlig nàtirlig Elsassisch ùn Frànzeesch, àwer àui e pààr ùff Hochditsch ùn Frànzeesch, gànz einfàch wil mìr aui Autore han, wo stàrki Text ùff Hochditsch gschrìwwe han.

Ùn àss d Litt nìt glich nooch der drìtt Tàfel der Kopf schìttle ùn sàje: „Dàs ìsch züe schwar z lase, jeder schribt jo ànderscht!“, han mìr e Bedìngùng ùffgstellt: Wer derbii sì wìll, mües sich iverstànda erklära, àss sinni Rachtschriwùng ìm Sìnn vom Orthal-System, 2008 veräffentligt, licht ùmgschrìwa wùrd. Dàs het fìr der Dìchterwaj ìn Mìnschter wùnderbàr geklàppt, ùn so ìsch der Fùnke ùff d naagschti ìwwersprùnge, aui wil Orthal sich làngsàm àwwer sìcher dùrichgsetzt het.

Denn, wàs ward dàs fìr e Sproch ohne Schrìftbìld ùn e harmonisierti Rachtschriwùng? Wàs ward dàs fìr e Sproch, wo nieme meh lìst ùn schribt? Wàs ward dàs fìr e Sproch, wo mer nìt kännt ìn Jùng ùn Àlt ùnterrìchte?

Ùn, wàs ward dàs fìr e Volk, wo sinni Kültür ùn Sproch veràchte düet ùn einsprochig ùntergieng ìm stàrke Strom vo der Mehrsprochigkeit? Mehrsprochigkeit, wo nìt nùmme besseri Berüefschance gàràntiert, àwwer bsonderscht zùme bessere Välkerverstandnis fiert, d bescht Medizin gejje Konflikter ùn Kriej!

Ja, wàs ward dàs fìr e Sproch, wàs ward dàs fìr e Volk? Edgar Zeidler


Date de création : 03/07/2024 17:13
Catégorie : Publications - Dìchterwaj
Page lue 176 fois

Réactions à cet article

Personne n'a encore laissé de commentaire.
Soyez donc le premier !